گنبد یک نوع سازه در معماری برای نمای داخلی و خارجی یک ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. گنبد از المان های هنری در معماری به خصوص مورد توجه در میان معماران ایرانی می باشد.
گنبد یک ساختار نیمه کروی توخالی می باشد که با گذشت زمان تغییرات زیادی در ساخت آن صورت گرفته است. درواقع می توان گنبد را شکل تکامل یافته ی طاق دانست. گنبد ها می توانند از متریال های مختلفی از قبیل سنگ، بتن، چوب، فولاد و حتی شیشه نیز ساخته شوند.
اصطلاحات مرتبط با گنبد :
: Apex بالاترین نقطه گنبد یا تاج گنبد
Cupola: یک گنبد کوچک واقع در یک سقف
Extrados : منحنی بیرونی یک گنبد
Haunch: بخشی از یک قوس یا طاق
Intrados: منحنی داخلی یک گنبد
Springing : نقطهای از گنبد که افزایش مییابد
انواع گنبد ها در معماری
گنبد کوربل
گنبد کوربل یکی از اولین نوع گنبد ها در معماری می باشد. این گنبد توسط لایه های افقی از سنگ های تراش خورده ساخته می شوند.
طاق ایوانی
طاق گنبدی نام دیگر طاق ایوانی می باشد که دارای سطح مقطعی چند ضلعی می باشد.
گنبد پیازی
همانطور که از نام آن پیداست شکل ظاهری این نوع گنبد شبیه پیاز می باشد که نوک تیزی دارد. در این نوع گنبد قطر گنبد از ساق آن بزرگتر است و ار تفاع آن ها از عرضشان بیشتر است. گنبد پیازی ساختاری نرم به سمت سک نقطه دارند.
گنبد مقرنس
مقرنس در اصل یکی از المان های تزینی در معماری گنبد می باشد. مقرنس نوعی تزیین حجمی در زیر گنبد ها می باشد. در ساخت مقرنس از آجر یا گچ و یا کاشی استفاده میشود.